Kozak Bergama'ya (İzmir) bağlı bir bölgenin adıdır. Halk arasında Bergama ile Çanakkale arasındaki köylere Kozak Köyleri denir. Yukarıbey Nahiyesi (Bergama) Kozak diye bilinir. Yöredeki Yukarıbey, Karaveliler, Kıranlı, Çamavlu, Güneşli (Tekke), Göbeller, Terzihaliller, Kaplan, Hacıhamzalar, Aşağıcuma, Aşağıbey, Hisarköy, Ayvatlar, Yukarıcuma, Demircidere ve Okçular köylerine Kozak Köyleri, dağlık ve ormanlık bir alanda kurulan bu bölgeye de Kozak Yaylası ismi verilir.

Ege'nin en büyük fıstık çamı ormanı

İzmir'in Bergama ilçe merkezine 20 km. uzaklıktaki Kozak Yaylası’nda, 5 milyon fıstık çamı var. Bölgede 500 aile yaylacılık geleneğini sürdürüyor. Deniz seviyesinden yüksekliği 500 ile 1000 metre arasında değişen Kozak'ın kendi adıyla anılan üzümü de meşhur.

Keklik Dağı'nda bulunan Haydar Ilıcası uğrak yerlerinden biri. Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'nün Aşağıbey Köyü'nde yaptırdığı 30 yataklı otel yayla turistlerini ağırlıyor. Ayrıca Aşağıbey Köyü'nde köy evlerini de yaz aylarında kiralamak mümkün. Bergama'daki Kozak Garajı'ndan kalkan minibüslerle Kozak Yaylası'na ulaşılıyor. Özel araçlarıyla yaylaya çıkmak isteyenler Bergama'nın Şadırvan Mevkii'nden tabelaları izleyerek Kozak'a ulaşabilir. Kozak Piknik Alanı, Bergama'ya 10 kilometre mesafede.

Fıstıkçamının tepesinde başlayan, mutfak masasında sonlanan bir serüven, uzun ve tatlı bir öykü... Ve yaylanın düzlüklerinde kurulan er meydanı... Bergama'nın Kozak Yaylası'nda hayat çıkıntılı, uzun bir sırık olan "keye"nin ucunda geçiyor.


Ne Üretilir?

Anadolu zengin bir dokuma kültürüne sahiptir. Her şehir, kasaba ve köy birer dokuma merkezidir. Türk halı ve düz dokuma yaygılarını tanımak ve bu merkezlerin her birinin tek tek araştırılmasıyla mümkündür; Kozak bunlardan sadece birisidir.

Yöre dokumacılığının tarihî gelişimi:

Kozak yöresinde günümüzde halı ve düz dokuma yaygılar (kilini, cicim, zili, sumak) dokunmaktadır. Ancak, dokumacılığın ne zaman başladığını kesin bilmiyoruz. Bugüne gelebilen pedallı tezgâhlardan halkın, eskiden beri dokumacılık yaptığı, giyim-kuşam ve sergi ihtiyacını kendisinin ürettiği anlaşılmaktadır. Günümüzde bu tezgâhlara, halk arasında, tızgâh (tezgâh) denilmektedir. Tızgâhda, yakın zamanlara kadar düz dokuma yaygı (kilim), heybe, ihram (çarşaf), bel kuşağı, peşkir (havlu), iç ve dış çamaşırlar dokunuyordu. Günümüzde çarşaf, bel kuşağı ve çevrede yaşayan yörükler için yolluk tipi dokumalar yapılmaktadır

Kozak'da eskiden her köyde halı dokunurken günümüzde bu gelenek 15 köyden yalnızca Karaveliler, Kıranlı, Çamavlu, Güneşli (Tekke), Terzihaliller, Yukarıcuma ve Hacıhamzalar Köyleri'nde sürdürülmektedir.


Ne yenir?

Yöresel peynirler, çamfıstığı ve üzüm! Demircidere'de çok güzel keşkek yapılır. Bir de "gelin alma"da yapılan "sura" var. Kemiksiz kuzu kaburga, Kozak fıstığı, kuşüzümü ve dağlardan toplanan otlar hep birlikte fırınlanıyor.

Ne yapılır?


Kozak, Bergama-Ayvalık arasında. Zaten bütün yol 67 km. Sanırım her metresi çok güzel. Her köye uğramak keyifli olur. Kayalıklarla ve ormanlarla bezenmiş yolun kendisi de başka türlü etkileyici görünüyor.

Nebiler köyündeki şelale görülmeli. Küçük bir kaplıcası da var. Ayrıca mağarayı da kaçırmayın.

Ayvatlar'da henüz kazı çalışmaları başlamamış bir antik kent var.

Bölgede ilk yerleşim Atçılar'da başlamış. Gezerken aklınızda bulunsun.

Göbeller'de kamp alanları ve yürüyüş parkurları var. Kuş gözlemciliği yapmaya da elverişli.

Demircidere'de Türkmen geleneklerini gözlemlemek için biraz vakit ayırın.

Aşağıbey'deki tarihi Roma hamamını mutlaka görün. Hele manzaralı bir köşesi var ki...

Motorcu ve bisikletçilerin en sevdiği rotalardan.
"Off-road"çuların da favori mekanları arasında.

Hakkıyla gezmek için, Bergama Cumhuriyet Meydanı'nda Sağlam Restaurant'ı işleten Mehmet Sağlam'ı bulmanız iyi olur. Mehmet bey Urfalı ve ilkokul mezunu. Toprak, insan ve tarih seviyor; doğa aşığı. Köylere gezi güzergahları çıkartmaya çalışıyor.


Kozak Yaylası'nda Beklenmedik Bir Heykel

Sühan ŞEN adlı bir doğa sever yörede gezerken yol kenarında büyükçe bir taş görünce oraya bir Atatürk heykelinin çok anlamlı olacağını düşünüp yakındaki köyde arazinin sahibini bulmuş. Araziyi kendisine satmasını istemiş. Yücel KORAY isimli arazi sahibi ne yapacaksın diye sormuş. Amacını anlatınca, "Oraya heykel yapacaksan ben de araziyi satmam, arazisi de benden olsun." diye cevap vermiş.

Sonunda ünlü bir heykeltraşa heykel yaptırılıp, yerine konmuş.