Türkçülük akımının zemini padişah II. Mahmud döneminde oluşmuştur

Osmanlı devletinin çöküşünü önleme çabaları içinde beklide en önemli tesir olarak 1870’lerden sonra başlayan Türkçülük akımının ortaya çıkmasıdır. Milli mücadelenin temel ideolojisini oluşturmuştur. Batılı devletlerin Osmanlıyı yıkmak için giriştikleri siyasi faaliyetleri siyasi faaliyetlere ek olarak buna haklı bir temel yaratmak için Türklerin sarı ırka mensup oldukları, Türklerin medeni kabiliyetten yoksun oldukları iddiaları ortaya atılmıştı. İşte buna tepki olarak bu görüşlerin çürütülmesi yoluna gidilmiş ve ilk defa dil ve edebiyatta Türkçülük akımı başlamıştır. Bu akım özellikle Rusya‘dan gelen Yusuf Akçura’nın gayretleriyle teşkilatlanma yoluna gitmiş ve daha sonraki dönemde Ziya Gökalp bu ideolojiyi sistemleştirmiştir.  Osmanlıcılık ve İslamcılık fikirlerinin iflas etmesi üzerine ortaya atılmıştır. Osmanlı sınırları içindeki Türklerin bir araya toplanıp devletlerini kurtarması için gelişen bir hareketidir. İmparatorluğun kurtarılmasını ancak İmparatorluk sınırları içerisinde yaşayan Türklere ulusal bilincin aşılanarak sağlanabileceğini savunmuştur. Fransız milliyetçilik akımına en yakın olan bu düşünce akımı Kurtuluş savaşının kazanılmasını sağlamıştır. 1900’lü yıllar da ortaya çıkmıştır. Bu akım için II. Mahmut döneminde zemin hazırlanmış Abdülaziz döneminde gelişmiştir.

Ziya Gökalp

AMAÇ

1-Türkler arasında birlik ve bütünlük sağlayarak devletin kurtarılmasını sağlamak.

2-Diğer Türkleri de daha sonra toplamak amacını gütmektedir.

TEMEL FELSEFE

Milli bir coğrafya, dil milli tarih için araştırmalar bu hareketin ilmi ve hissi unsurlarını oluşturmuştur. Türkçülük II. Abdülhamit devrinde dil, edebiyat, tarih alanlarında bir fikir hareketi olarak gelişmiş Osmanlıcılık ve İslamcılık gibi idare ve siyaset sistemi haline henüz gelmemiştir.

Osmanlıcılığın başarı gösterememesi I. Meşrutiyetin sonunda siyasi ve sosyal bütünlüğü koruma ve o devrin milliyetçilik görüşüne uygun yeni bir akım olan Türkçülüğün doğmasına neden olmuştur. Bu akım devletin kurtuluş ve yükseliş çaresini, milli varlığını milli şuur ve mefkûresi olan Türk unsurunun bir millet halinde oluşmasında milli varlığı idrak etmesinde aramıştır. Kriterleri soy, dil, din, mefkûre ortaklığı olan bir Türk milletinin varolması ile Osmanlı devletinin mevcudiyeti için kuvvetli birbirine bağlı ve aynı cinsten bir sosyal dayanak bulmuş olacaktır. Böylece Osmanlı devletinin bayrağı altında şuursuz bir hayat geçiren Türkler milli şuur ve vicdanın uyandırılmasıyla bir millet haline geleceklerdir. Ziya Gökalp Türkçülük akımını II. Meşrutiyette ilk defa sosyolojik bir metotla inceleyerek eksik, dağınık, çekingen fikirlerin toplanmasını ve bir sistem haline getirilmesini mümkün kılmıştır. Bu durum Türk kamuoyuna sunulmuş kabul ve değer görmüştür. Balkan yenilgileri Osmanlıcılığın bozguna uğraması Türkçülüğün önem kazanmasına neden olmuştur. Osmanlı devleti kendisini yıkan milliyet ve millet düşüncesine dayanarak yıkılıştan kurtulmak istemiştir. Buna göre çöküşü engelleyecek tek bir tedbir Türkçülük düşüncesini geliştirmek ve bir Türk milleti oluşturmaktır.

İnternet Alıntı