|
Bilardo'nun Tarihçesi; Kim, nasıl bulmuştur ve nasıl oynanır |
|
 | 
Bilardonun başlangıç tarihi ile ilgili çok kesin bulgular bulunmamaktadır. Bu konudaki en eski tarih ve iddia, ünlü filazof Anacharsis'in M.Ö. 400'de Yunanistan'da bilardoya benzer bir oyun gördüğünü söylemesidir. M.S. II. yüzyılda İrlanda Kralı Catkıre MORE'in öldükten sonra prinçten yapılmış 55 top ile, aynı malzemeden yapılmış masa ve ıstakalar bırakmış olduğu yazılı kayıtlarda bulunmaktadır. Ünlü İngiliz yazar Shakespare'nin, bir eserindeki Cleopatra'nın cariyesi Charmian'a "Hadi gel bilardo oynayalım" diye hitap etmesi, bu dönemde bilardonun bilinmekte olduğu anlamını çıkarmamızı sağlar.
Bazı yazarlar, Fransızca "Billie" (top) kelimesinin türevi olarak kabul ederek bilardonun menşeini bu ülke olarak kabul ederler.
Birçok yazar da İngiltere kökenli olduğunu ve yerde toplar ve sopalarla oynanan Pall-Maill adlı oyundan türediğini söyler.
Fransa Kralı 16.Lui zamanında saraylarda büyük ilgi görmeye başlayan bilardo sporu, oldukça ilginç bir gelişim süreci yaşamıştır.
Yerden masaya, ahşap zeminden mermere, kriket terzı sopalardan ıstakaya, çuhaya, lastik bantlara, kösele uca ve tebeşire kadar uzanan gelişmeleri, bu konularda yoğun ve bilimsel araştırmalar yapmış olan değerli ustamız Sn.Mehmet ARIKAN'ın kalemi ile sizlere aktarıyorum..
ISTAKA: 18.yüzyıl sonlarına kadar bilardo golf sopalarına benzer bir tarafı geniş "çoban sopaları" ile oynanıyordu. Banta yapışık kalan toplara, bu geniş kısım ile vurmak çok zor olduğu için, asa adı da verilen çoban sopalarının ince ucu ile vurmayı, yani spot (nokta) vuruşu yapmayı öğrendi insanoğlu. İnce ucun kullanılması, istakanın bulunuşu anlamına da gelmektedir. 1777'de yazılan, En eski kaideler" adlı kitapta oyunculara, çoban sopası ya da ıstaka'dan birini seçebilme hakkı tanınmış olması, bu tarihi ıstakanın bulunduğu tarih olarak kabul etmemizi sağlar.
TEBEŞİR: Istakanın yada oyun çubuğunun sivri ucunu alçılı duvarlara vurarak, topa vururken kaymanın (çıtlama) önüne uzun süre geçilemedi. 1818 yılında bir bilardo usatsı olan İngiliz John CARR, hap kutularının içini bildiğimiz yumuşak tebeşirle doldurup satmaya başladı. John CARR'a bu buluşu iyi bir bilardocu olan patronu John BARTLEY öğretmiştir.
KÖSELE-UÇ: Bir Fransız piyade subayı olan Monsieur MINGAUD siyasi bir suçtan dolayı hapise girdiğinde bilardo oynamasına izin veriliyordu. Istakanın ucundaki bir arızayı gidermeye çalışırken, ayakkabısının köselesini kullanmış ve bu uğraş ilk kösele ucun icadına yol açmıştır. Topa falso ve kleps hareketinin verilebilmesine yarayan bu icad için ise tarih 1825 olarak kabul edilmektedir.
BANT: İlk bilardo masalarında topların yere düşmesini engellemek amacıyla ahşap bir çerçeve bulunmakta idi. Aşırı ses dolayısı ile bu çerçevenin iç kısmına önce içi keçe ile doldurulmuş bez yastık kullanılmıştır. 1855 yılında ilk standart masanın mucidi İngiliz Thurston lastik bantı da ilk defa uygulayan insan olmuştur. Lastik bant yarattığı hem fiziki hem de geometrik yeni olgularla, insan beyninde yepyeni ufuklar açmıştır. Bu sebeple lastik bantın icadı, modern bilardonun doğuşu olarak tanımlanmaktadır.
TOPLAR: İlk önceleri tahta olan bilardo topları 16.yüzyıl ve sonrası fildişinden imal edilmekte idi. Ancak homojen bir yapı içermemesi, kolay deforme olabilmesi ve çok zor bulunabilmesi, ekonomik olmayışı gibi sebeplerle bu konuya çözüm arayan Amerikalı John Wesley HYATT, 1868 yılında ilk plastik topun mucidi olmuştur.
Günümüz teknolojisi ise bilardo toplarını Ohenol reçinesinin sıkıştırılması ile imal etmektedir.
Bilardo tarihinde ilk örgütlenmeler: 19.yüzyıl sonlarına doğru delikli bilardo tarihçesindegöreceğiniz gibi ilk örgütlenmeler, ilk kulüpler İngiltere ve Amerika kökenli. Ancak 3 toplu ya da deliksiz bilardodaki ilk kulüp 1891'de Stutgart'da kuruldu. 1901 yılında birçok kulüp yanyana gelerek Alman Amatör Bilardo Birliği'ni oluşturuyor. Günümüzde DBU (Almanya Bilardo Federasyonu) adını alan bu kuruluş CEB (Avrupa Bilardo Konfederasyonu)'nun da temelini oluşturmuştur.
8 Top Bilardo -Ön Bilgiler ve Oyun Kuralları
--------------------------------------------------------------------------------
8 top bilardo oyunu, dünyanın en popüler bilardo oyunu olup, ABD'de en popüler oyunların başında gelir. Bilardo oyunları içinde en az zorluk derecesine sahip 8 top bilardo, amatörler ve eğlence amaçlı oyuncuların yanı sıra, genellikle profesyoneller tarafından oynanır.
Ekipman
8 top bilardo, düz renkli ve çizgili toplar halinde iki gruba ayrılmış 15 hedef topuyla oynanır. Her oyuncuya bir grup hedef topu atanır.
Oyunun Amacı
Oyunun amacı, tüm hedef topları masanın ceplerine soktuktan sonra 8 numaralı topu da cebe sokmaktır.
Kurallarda Değişiklikler
İngiltere, Avustralya ve Latin Amerika'da oynanan 8 top bilardo kuralları Amerikan 8 top bilardo kurallarından farklıdır. Ayrıca, Amerika Bilardo Kongresi tarafından belirlenen Dünya Standart Bilardo Kuralları, Uluslararası Bilardo Turnuvası tarafından organize edilen 8 top bilardo turnuvalarında uygulanan kurallardan da farklıdır. Çevrimiçi 8 top bilardo oyunları genellikle BCA kurallarına dayanır.
BCA 8 Top Bilardo Kuralları
BCA 8 top bilardo kuralları , uyarınca oyun, açılış vuruşuyla başlar. Açılış vuruşunu yapmak üzere seçilen oyuncu bir hedef topu bir cebe sokmalı ya da en az dört hedef topun banda çarpmasını sağlamalıdır. 8 top bilardo oyununda oyuncu, geçerli bir vuruş yapması kaydıyla, masada vuruş yapmaya devam etme hakkına sahiptir. Geçerli bir vuruş yapılmaması durumunda, bu durum faul olarak adlandırılır ve oyun sırası diğer oyuncuya geçer.
Hedef Topu Grubunun Seçilmesi
Top grubu, açılış vuruşunun ardından, geçerli bir vuruşla cebe sokulan ilk hedef topla belirlenir. Bu andan itibaren oyuncular sadece kendilerine atanan hefef top grubunu cebe sokabilirler. Aksi halde, faul olur.
8 Nolu Topun Cebe Girmesi
Kendisine atanan hedef top grubunu cepe sokan ilk oyuncu, 8 numaralı topu cebe sokmayı deneyebilir. Oyuncu, 8 numaralı topa vurmadan önce, hangi cebi hedeflediğini ifade etmelidir. 8 numaralı topu, ifade edilen cepten farklı bir cebe sokmak fauldür. 8 numaralı top, ifade edilen cebe girerse, vuruşu yapan oyuncu oyunu kazanır.
BİLARDOYA GİRİŞ
Bilardo sporuna başlarken temel olan bir takım hareketler dizilimlerini ve Temel bilgileri öğrenmek gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda gerekli olan hareketleri ve bilgileri genel olarak anlatmaya çalışacağız. Bilardonun en önemli unsurlarının başında gelir. Duruş - tutuş ve vuruş hareketleri masa içinde topların dağılımına ve vuruşun çesitliliğine göre farklılıklar arz etmektedir. Biz şimdilik genelleme yaparak bu hareketleri göstermeye çalışacağız ve gerekli olan şartları aşagıda şıklar halinde sunacağız.
DURUŞ
Genel olarak ayakların, vücudun ve kollarin pozisyonu olarak tanımlayabiliriz. Önce ayakların pozisyonu ile başlayalım. Sağ elini kullananların sol ayak ve sağ ayak arası 30 - 40 cm. aralık ve 45 derece veya buna yakın açıda olmalı bununla beraber sol ayağın pozisyona bakar istikamette olmasi gerekir. Bacaklarda kasılma veya gerilme olmayacak şekilde rahat, vücudun ağırlığı da iki ayak üzerinde olmalıdır. Sol el kullananlar bu işlemin tam tersini yapmalıdırlar. Sol kol omuzdan ve beli kırmadan masaya uzanmalı, kol çok gergin olmayacak şekilde bir şey alıyormuşcasına uzatılmalıdır. Istakanın konumu; vücuda çok yakın olmamakla beraber iki kaşımızın ortasında ve burun ile paralel olmalı. Çenemizden 15 - 20 cm. arası biz uzaklık sagğanmalıdır.
TUTUŞ
Sol ve sağ elin genel olarak kullanımı doğrultusunda bir takım hareketler bütünüdür. Sol el, avuç içi masaya yapışacak şekilde masaya yerleştirilir. İşaret parmağı ile başparmak bir kafes şeklinde tutulur. Oluşturulan kafes içinden ıstaka aşırı çıkartılmamalı, çok gevşekte bırakılmamalıdır. Oluşturulan kafes, vuruş çeşidine göre değişir (sırt - kleps - normal vuruş vb.). Öte yandan sol kolun düzlüğü bozulmamalıdır (dirsekten itibaren kırma vb.)
VURUŞ
Vuruşun en önemli öğesi istakanın gidip gelme hareketidir (Limage). Bunun sonucu olarak ıstakayı tutan sağ kolun dirsekle 90 derece açı yapması, sağ elin ıstakayı ağırlık noktasından kavraması, sağ omuzda hareketsizlik Limage'in düzgün olmasındaki temel şartlardır.
GENEL KURALLAR
1. Müsabakalar artistik hariç tüm branşlarda, bant atışıyla başlar. Topu kısa banta yakın bırakan oyuncu, oyuna başlama veya rakibini başlatma hakkına sahip olur. Bant atışını kazanan oyuncu, top seçme hakkına da sahip olacaktır.
2. Tüm branşlarda aşağıda belirtilen kurallar faul olarak kabul edilip, oynama hakkı rakip oyuncuya geçecektir. Faullü vuruş sonrasında sayı olsa bile geçersiz sayılacaktır.
a) Toplardan herhangi biri hareket halindeyken yapılan vuruş geçersizdir.
b) Oyuncunun toplardan herhangi birine elinin, kolunun veya kıyafetinin (kazak, gömlek, kravat, v.s.) temas etmesi, ya da tebeşir düşürerek toplara temas ettirmesi fauldur. Oynama hakki rakibe geçecektir.
c) Toplardan herhangi biri masa dışına çıkar veya kupesteye temas ederek masa içine düşerse fauldur. Oynama hakkı rakibe geçer. Sayı alınmışsa geçersizdir.Çıkan top ıstaka topu dışında bir topsa orta noktaya yerleştirilir. Eğer ıstaka topu masa dışına çıkmışsa açılış bölgesinin ortasına yerleştirilir. Ender görülebilecek bir durum olan üç topun birden çıkması halindeyse acılış yapılmaz, kırmızı top açılıştaki yerine, rakip oyuncunun topu orta noktaya, istaka topu ise açılış bölgesinin ortasina yerleştirilir.
d) Yanlış topla oynandığında sayı geçersizdir. Oynama hakkı rakip oyuncuya geçer.
e) Atış yapılacak topun diğer toplardan birine yapışması halinde, yapışan top görülerek oynanamaz. Böyle bir durumda yapışan topun fazla hareket etmemesi koşuluyla pike veya brikol atılabilir.
3. Bant atışı ile birlikte toplara hakemden başkası dokunamaz.
4. Oyun süresince normal mola süresi 3 dakikadir. Bu mola hakkı maçın ortalarında hakem tarafından oyunculara iletilir. Taraflardan sadece birinin isteği ile bu yasal mola hakkının kullanılması zorunludur. Bunun haricinde bir sebeple mola isteği, hakemin insiyatifine bağlıdır. Hakem oyunu fazla geciktirmeden bitirmek zorundadir.
5. Rakip oyuncu vuruş yapmak üzere iken, konsantrasyonunu bozabilecek gürültüler (tebesir sürmek, istaka ucu zımparalamak v.s.) yapılmamalıdır.
6. Rakibin oyunu oturarak izlenmelidir.
7. Müsabakalarda her oyuncu kendi tebeşiri ile oynamalı ve sıra kendisinde değilken tebeşirini masada bırakmamalıdır.
8. Müsabaka boyunca mecbur kalınmadıkça rakiplerin birbirleri ile konuşmaması gerekir. Sorunlar ya da istekler sadece hakem aracılığı ile çözülmelidir.
9. Tertip komitesince belirlenecek kıyafet zorunluluğuna uymak gerekmektedir
Bilardo oyun çeşitleri!!!
Bilardo oyun türlerine göre masaları delikli ve üç top olmak üzere iki genel bölüme ayırdığımız takdirde; Amerikan, Snooker ve Rus Bilardosu delikli masalarda, karambol ve üç bant ise üç top masalarında oynanan oyun çeşitlerine dahil edilebilir. Temel olarak, delikli masalarda oynanan oyunlarda amaç iki oyuncunun da ortak kullandığı vuruş topunu kullanarak diğer topları deliklere (ceplere) sokmaktır. Ülkemizde delikli bilardo oyunu
çeşitlerindensadece Amerikan (Pool) bilardosu yaygınlaşmıştır. Bunun nedenleri arasında, oyununun kurallarının basit olması, oynanışının kolay olması ve bilardo sporunu zor bulan bayanların da bu spora yönelmesi sayılabilir. Bunun sonucu olarak, önceki yıllarda üç top masaları daha popülerken, son 2-3 yılda Amerikan modellerine olan talep, üç topa yetişmiş, hatta geçmiştir. Amerikan bilardosu "8 top", "9 top" ve "14+1" olmak üzere üçe ayrılmasına karşın, ülkemizde "8 top" ve "9 top" neredeyse hiç oynanmamaktadır. Snooker ise ülkemizde sayılı salonlarda oynanabilen, daha çok İngiltere'de yaygın olan bir bilardo türüdür.Ülkemizde tutulmamasının nedenleri arasında, kurallarının nispeten karışık olması, masasının çok büyük olması dolayısıyla çok yer kaplaması ve amatör maçlarda bile hakem kontrolü gerekmesi sayılabilir. Ülkemizde tutulmayan bir başka delikli bilardo çeşidi olan Rus Bilardosu'nun diğer delikli
bilardo oyunlarından en büyük farkı, masa deliklerinin daha küçük, topların daha büyük olmasıdır.
BİLARDO MASA ÇEŞİTLERİ
Yapıldıkları malzemelere ve dizaynlarına göre 4 tip masa mevcuttur. Bunlar; modern görünümüyle tasarım anlayışına yeni bir soluk getiren "Uzay Modeli", "Klasik Modeli", "Falez Modeli" ve "Ev Modeli"dir. Uzay modelinin ayakları komple demirden yapılmış, küpeşte ve kapakları MDF olup, üzeri İtalyan yapımı laminatlarla kaplanmıştır. Bu sayede cilalı modellerden çok daha dayanıklıdır. Ayrıca, istenilen hemen her renkte laminat, masalarda kullanılabilmektedir. Dış ülkelerde en çok talep edilen masa tipi de Uzay modelidir. Klasik modellerde ise kullanılan MDF, İtalyan patina ile ahşap görünümü sağlanarak birinci sınıf Dewilux vernik ile cilalanmaktadır. Diğerlerinin aksine klasik modelin maç masası modelinde mermerler 8, yarı maç masası modelinde 6 ayak üzerine oturtulmuştur. Klasik model formatında Üç Top, Amerikan ve Rus'un yanı sıra Snooker ve Bumper (Belçika) bilardo masaları da bulunmaktadır. Ekstra Klasik modeldeyse küpeşteler, MDF yerine komple masif, gül veya maun ağacından yapılmaktadır. Ayrıca bu modelde, mermerler MDF ile güçlendirilmiş masif ağaç üzerine oturtulmuştur.
Falez modelimizde klasik modelden farklı olarak özel bir makineyle yapılmış 8 köşeli
ayaklar kullanılmaktadır. Ayrıca her kenarda iki değil üç kapak bulunmaktadır. Küpeşte ve kapaklar komple maun kaplama olmakla birlikte, bu modelde mermer yerine İtalyan malı Arduaz kullanılmaktadır. Evlerinde de bilardo keyfini yaşamak isteyenler için ise Ev Modeli, Amerikan, Üç Top ve yemek masasına dönüşebilme özelliği sayesinde sadece büyük değil orta boy ev sahiplerine de hitap etmektedir. Bu modelde de küpeşteler MDF üzerine komple maun kaplamadır. Masanın kapak ve traversleri kısaltılarak, alt kısmındaki boşluk yükseltilmiş, böylece yemek masası olarak kullanılırken oturanların rahat etmeleride sağlanmıştır.
TEKNİK BİLGİLER
ISTAKA
Bilardo ıstakaları uzun süre bekletilmiş ve olabildiğince kurutulmuş ağaçtan yapılırlar. Enstruman yapımında olduğu gibi ıstaka imalatında da kelebek ağacı tercih edilir. Bir istakada aranılan en önemli vasıf düzgünlüğüdür, ne kadar kurumuş veya fırınlanmış olursa olsun ağaç tam olarak canlılığını yitirmez, ısı ve nemden etkilenerek eğilme yapabilir. Bilardo ıstakalarının uç çapı 10-15mm arasında değişir, orta çap 22mm, dip çap ise 32mm'dir. Uzunlukları 112-152,5cm arasında olup ağırlıkları oyun disiplinine göre 310-750gr arasında değişir
TOPLAR
Bilardo topları melamin reçinesi esaslı bir maddeden yapılmış olup ağırlığı yaklaşık 220 gram, çapı da 62,2 mm.'dir. Fildişi topları bugün sadece ustalık isteyen vuruşlarda kullanılmaktadır. Fildişi toplarından farklı olarak plastik topların ağırlığı ve yuvarlaklığı aynı olup uzun ömürlü ve dayanıklıdırlar. Fildişi toplarında topun merkez noktasının aynı zamanda topun fiziksel ağırlık noktası olmasına ender rastlanır. Bu topun kendi ağırlık noktasına doğru hareket etmesine neden olabilir, yani spektaküler, fakat istenmeyen enerjiler oluşturacaktır. Toplar civa banyosunda istenilen özelliklere göre kontrol edilebilir. Pahalı fildişi toplarının plastik toplara nazaran önemli bir avantajı vardır: toplar daha az sürtünme özelliğine sahiptirler. Böylelikle falsoyu uzun tutabilir ve usta vuruşlarında kullanılan maksimal falso vuruşlarının vazgeçilmez topu olmaya devam ederler.
TEBEŞİR
Maviye boyanmış bilardo tebeşiri zımpara zerrecikleri ve tutkaldan yapılmıştır. Tebeşir ıstakanın ucundaki deri kapakçığa (pommeranze) ince ve eşit şekilde sürülmelidir. Tebeşiri genelde hafif dokunarak sürülür, tebeşirin döndürülerek sürülmesi kalın bir tebeşir tabakasına neden olacaktır. Kalın sürülmüş bir tabaka ıskalamayı önlemek yerine çoğaltır.
MASA
Profesyonel maç masasının eni 142cm, boyu 284cm ve yerden yüksekliği 75-80cm'dir.
LEVHA
Bilardo masasında kullanılan arduvaz levha 50-60mm kalınlığındadır. Arduvazin diğer materyallere tercih edilmesinin nedeni kolay ve plan doğrultusunda bileylenebilmesinden, esnek ve ısıya dayanıklı olmasından kaynaklanmaktadır.
Arduvaz levhanın altında termostatlı bir ısıtıcı bulunmaktadır. Nemin örtü ve bantlar vasıtasıyla buharlaştıgı levha, yaklaşık olarak 25°C'ye kadar ısıtılmaktadır. Nemin giderilmesiyle örtünün üzerindeki sürtünme azaldığından ve falso etkisi düzeldiğinden toplar optimal gidiş özelliğini kazanırlar. Topun üzerindeki nemin ısıtma yoluyla kaldırılmasıyla toplar arasındaki sürtünme azalır.
ÇUHA VE BANTLAR
Çuha ya çok ince dokunmuş tiftikten, ya da en iyi kalite yünden yapılmıştır. Çuha ne kadar çok kullanılmışsa topun ilerleme gücü de o kadar zayıftır. Özellikle üçbant disiplininde kullanılan çuha toplara daha fazla sürat kazandırmalıdır. Eskimiş bir çuhanın en olumsuz yanlarından biri klepsin daha zor oynanmasıdır. Ayrıca yıpranmış çuhalarda oluşan ezik yerler topun sabit kalmasına neden olabilirler. Bu eziklikler daha çok bant kenarlarında ve köşelerde görülür. Aynı şekilde bantların da iyi durumda olması çok önemlidir. Bilardo masasının bantları plastik bir karışımdan yapılır. Top yüksek sürtünmeden dolayı falso kaybettiğinde, yıpranmış bantlar daha çok enerjiye ihtiyaç duyarlar. Bantın kupesteye yapışık olan arka kısmıyla topun temas ettiği ön kısmı arasındaki açı 10° olmalıdır ve bant yüksekliği top çapının 5/8'i kadar olmalıdır
BİLARDO VE MATEMATİK
Bilardo oynayanınız veya bu oyunu bileniniz varsa "Ya şimdi ne alaka Bilardo ve Matematik" diye düşünebilir.
Ama aslında Matematik bilmenin "bilardo" oynamaya yardımcı olacağını düşünseydiniz Bilardo Şampiyonu olmak için Matematiğiniz'in "5" olması gerektiğini bilirdiniz. Belki de önce Matematik'tiğinizi "5"'e yükseltip, sonra da bunun üzerine dinlenmek için yarım saatlik bir bilardo keyfini bile deneyebilirsiniz.
ÖRNEK: Boyutları "a" ve "b" olan bir bilardo masasının köşesine 45 derecelik bir açıyla atılan bir top bantlara tam "a+b-2" kez çarpıyor ve duruyor. Bu çarpmalar ikizkenar dik üçgen yardımı ile olur. İşte matematik ve bilardo benzerliğine ufak
|
|
|
|
|
|
Bu Sayfa
980 Kez Okundu ·
